Czynne i bierne prawo wyborcze

Czynne prawo wyborcze, czyli głosowanie, masz od 18 lat. Bierne prawo wyborcze, czyli kandydowanie, zależy od urzędu: 21 lat do Sejmu, 25 na wójta, 30 do Senatu, 35 na prezydenta.

Czynne i bierne prawo wyborcze: na czym polega różnica

To dwa różne uprawnienia i łatwo je pomylić.

Czynne prawo wyborcze to prawo do oddania głosu. Jest jedno dla wszystkich wyborów i przysługuje od 18 lat.

Bierne prawo wyborcze to prawo do bycia wybranym, czyli do kandydowania. Tu nie ma jednego wieku. Próg rośnie razem z rangą urzędu, od 18 lat na radnego do 35 lat na prezydenta.

Czynne = głosujesz. Od 18 lat, we wszystkich wyborach. Bierne = kandydujesz. Próg zależy od urzędu (18–35 lat).

Wiek wyborczy to jeden z progów wieku w polskim prawie. Ta strona zajmuje się wyłącznie prawem do głosowania i kandydowania.

Czynne prawo wyborcze: kto i od ilu lat może głosować

Głosować możesz od 18 lat, jeśli kończysz 18 lat najpóźniej w dniu głosowania (Konstytucja Art. 62 ust. 1, Kodeks wyborczy Art. 10)¹. Ukończenie 18 lat to w Polsce pełnoletność i pełnia praw publicznych, w tym prawo wyborcze.

Liczy się wiek w dniu wyborów, nie w dniu ich ogłoszenia. To rozróżnienie rozstrzyga większość przypadków brzegowych.

Wybory wypadają 1 czerwca. Jeśli kończysz 18 lat 1 czerwca albo 31 maja, głosujesz. Jeśli 2 czerwca, w tych wyborach jeszcze nie. Musisz poczekać do następnych.

Głosują obywatele polscy. Głosują też obywatele innych państw UE stale zamieszkali w gminie, ale tylko w dwóch rodzajach wyborów: do rady gminy i na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz do Parlamentu Europejskiego². Wpisuje się ich do części B rejestru wyborców².

Głosujesz w miejscu stałego zamieszkania.

Kto	W jakich wyborach głosuje
Obywatel polski od 18 lat	We wszystkich: prezydenckich, do Sejmu i Senatu, samorządowych, do Parlamentu Europejskiego oraz w referendach
Obywatel innego państwa UE zamieszkały w gminie	Tylko do rady gminy, na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz do Parlamentu Europejskiego³
Cudzoziemiec spoza UE	W żadnych

Kto nie może głosować

Trzy grupy dorosłych nie mają czynnego prawa wyborczego mimo ukończonych 18 lat (Konstytucja Art. 62 ust. 2)¹.

Osoby ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem sądu. Sąd orzeka ubezwłasnowolnienie wobec osoby, która nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem, najczęściej z powodu choroby psychicznej lub niepełnosprawności intelektualnej.

Osoby pozbawione praw publicznych prawomocnym wyrokiem sądu. To środek karny przy poważnych przestępstwach. Obejmuje utratę prawa do głosowania i kandydowania.

Osoby pozbawione praw wyborczych orzeczeniem Trybunału Stanu. Trybunał Stanu sądzi najwyższych urzędników państwa za naruszenie konstytucji lub ustawy w związku z pełnioną funkcją.

Każde z tych wykluczeń wymaga prawomocnego orzeczenia. Samo postawienie zarzutów ani toczące się postępowanie prawa do głosowania nie odbiera.

Bierne prawo wyborcze: progi wieku do kandydowania

Wiek, od którego możesz kandydować, rośnie razem z rangą urzędu: od 18 lat na radnego do 35 lat na prezydenta (Konstytucja Art. 99 i 127, Kodeks wyborczy Art. 11)⁴⁵.

Urząd	Minimalny wiek	Dodatkowe warunki
Radny gminy, powiatu lub sejmiku	18	Stałe zamieszkanie na terenie danej jednostki samorządu
Wójt, burmistrz lub prezydent miasta	25	Obywatelstwo polskie; zamieszkanie w gminie niewymagane
Poseł na Sejm	21	Brak
Poseł do Parlamentu Europejskiego	21	Stałe zamieszkanie od co najmniej 5 lat w Polsce lub innym państwie UE
Senator	30	Brak
Prezydent RP	35	100 000 podpisów poparcia⁶; maksymalnie dwie kadencje

Obywatele innych państw UE mogą kandydować do rady gminy i do Parlamentu Europejskiego⁷. Nie mogą startować na wójta, burmistrza ani prezydenta miasta, ani do organów krajowych.

Na wójta możesz kandydować, nawet jeśli nie mieszkasz w gminie, którą chcesz prowadzić. Wymóg stałego zamieszkania dotyczy radnych, nie funkcji wykonawczych⁵.

Wójt, burmistrz i prezydent miasta sprawuje urząd najwyżej przez dwie kadencje (Kodeks wyborczy Art. 11 §4). Limit obowiązuje od 2018 roku i liczy się od kadencji 2018–2024. Reelekcję pierwszy raz zablokuje w wyborach samorządowych 2029 roku⁸. W lipcu 2025 roku grupa posłów złożyła projekt jego uchylenia (druk sejmowy nr 1529)⁹.

„Bierne prawo wyborcze do TK” to częste, ale mylące hasło. Sędziów Trybunału Konstytucyjnego nie wybiera się w wyborach powszechnych. Wybiera ich Sejm. To inna procedura niż bierne prawo wyborcze.

Debata o obniżeniu wieku wyborczego do 16 lat

Pomysł obniżenia wieku wyborczego do 16 lat wraca w polskiej debacie, ale do 2026 roku próg pozostaje na 18 latach.

Za obniżeniem opowiada się Szymon Hołownia (Polska 2050, marszałek Sejmu w latach 2023–2025)¹⁰, a poparła go ministra edukacji Barbara Nowacka¹¹¹². Zwolennicy wskazują na rekordową frekwencję młodych w wyborach 2023 roku¹³ oraz na to, że 16- i 17-latkowie pracują i płacą podatki, ale nie mają wpływu na wybory.

Sceptycy powołują się na badania Instytutu Spraw Publicznych, z których wynika, że Polacy w większości są przeciw¹⁴. Analiza Centrum Edukacji Obywatelskiej dodaje, że bez systematycznej edukacji wyborczej w szkołach niższy próg może nie przełożyć się na świadomy udział w głosowaniu¹³.

Największa przeszkoda jest prawna. Art. 62 Konstytucji obejmuje wszystkie wybory, więc obniżenie wieku wymaga zmiany Konstytucji. Projekt może zgłosić co najmniej jedna piąta posłów (92 osoby), Senat albo prezydent. Zmianę uchwala Sejm większością dwóch trzecich głosów (307 z 460) i Senat większością bezwzględną (51 ze 100), zgodnie z Art. 235 ust. 4¹⁵. Nawet po uchwaleniu zmianę może jeszcze zablokować referendum.

Koalicja Polski 2050 i PSL jest daleko od 307 głosów. Ani PiS, ani Platforma nie mają obniżenia wieku w programach.

Jest jeden wyjątek. Wiek wyborczy do Parlamentu Europejskiego nie jest zapisany w Konstytucji, tylko w Kodeksie wyborczym (Art. 10). Ten próg dałoby się obniżyć zwykłą ustawą, bez zmiany Konstytucji. Taki postulat zgłaszał Robert Biedroń z Lewicy¹⁶.

Austria jako pierwsze państwo w Unii Europejskiej dała 16-latkom prawo głosu we wszystkich wyborach. Zrobiła to w 2007 roku¹⁷.

Stan na 2026 rok: wiek wyborczy w Polsce to 18 lat we wszystkich wyborach.

Historia wieku wyborczego w Polsce

Polska obniżyła czynne prawo wyborcze do 18 lat w 1952 roku. Wcześniej, w II Rzeczypospolitej, głosowało się od 21 lat.

Rok	Co się zmieniło	Podstawa
1918	Dekret o ordynacji wyborczej do Sejmu wprowadza powszechne, równe i tajne prawo wyborcze od 21 lat. Kobiety i mężczyźni dostają je w tym samym momencie, co było wtedy jednym z pierwszych takich rozwiązań w Europie.	Dekret z 28 listopada 1918¹⁸
1921	Konstytucja marcowa potwierdza czynne prawo wyborcze do Sejmu od 21 lat. Próg do Senatu był wyższy.	Konstytucja marcowa, Art. 12¹⁹
1952	Konstytucja PRL obniża czynne prawo wyborcze do 18 lat. Bierne wynosi 18 lat do rad narodowych i 21 lat do Sejmu.	Konstytucja PRL, Art. 81–82²⁰
1997	Obowiązująca Konstytucja potwierdza 18 lat we wszystkich wyborach: w referendum oraz w wyborach prezydenckich, do Sejmu i Senatu i samorządowych.	Konstytucja RP, Art. 62¹

Przed II wojną światową w większości państw wiek wyborczy wynosił 21 lat lub więcej. Polska zeszła do 18 lat już w 1952 roku, czyli wcześniej niż wiele zachodnich demokracji, które zrobiły to dopiero w latach 60. i 70.

Kalendarz wyborów: jak często głosujemy

Głosujemy mniej więcej co rok lub dwa, bo różne wybory mają różne kadencje. W 2026 roku nie ma żadnych wyborów ogólnokrajowych.

Wybory	Kadencja	Ostatnie	Następne
Prezydenckie	5 lat	czerwiec 2025	2030
Sejm i Senat	4 lata	październik 2023	jesień 2027
Samorządowe	5 lat	2024	2029
Do Parlamentu Europejskiego	5 lat	2024	2029

Obecnym prezydentem jest Karol Nawrocki, zaprzysiężony 6 sierpnia 2025 roku²¹. W drugiej turze 1 czerwca 2025 roku pokonał Rafała Trzaskowskiego, 50,89% do 49,11%²².

Częste pytania

Od ilu lat można głosować w Polsce?

Od 18 lat. Musisz skończyć 18 lat najpóźniej w dniu głosowania. Dotyczy to wszystkich wyborów: prezydenckich, parlamentarnych, samorządowych, do Parlamentu Europejskiego oraz referendów.

Czym różni się czynne prawo wyborcze od biernego?

Czynne to prawo do głosowania, bierne to prawo do kandydowania. Czynne masz od 18 lat we wszystkich wyborach. Bierne zależy od urzędu i wynosi od 18 do 35 lat.

Mam 17 lat. Czy zagłosuję, jeśli skończę 18 lat przed dniem wyborów?

Tak. Liczy się wiek w dniu głosowania, nie w dniu ogłoszenia wyborów. Jeśli kończysz 18 lat w dniu wyborów albo wcześniej, głosujesz. Jeśli dzień po, w tych wyborach jeszcze nie.

Kto nie może głosować w wyborach?

Trzy grupy osób: ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem sądu, pozbawione praw publicznych prawomocnym wyrokiem oraz pozbawione praw wyborczych orzeczeniem Trybunału Stanu (Konstytucja Art. 62 ust. 2). Każde wykluczenie wymaga prawomocnego orzeczenia.

Czy obywatel UE może głosować w Polsce?

Tak, ale tylko w niektórych wyborach. Obywatel innego państwa UE stale zamieszkały w gminie głosuje w wyborach do rady gminy, na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz do Parlamentu Europejskiego. Nie głosuje w wyborach do powiatu, sejmiku, Sejmu, Senatu ani prezydenckich.

Od ilu lat można kandydować na prezydenta?

Od 35 lat. Kandydat musi też zebrać 100 000 podpisów poparcia. Prezydent może sprawować urząd najwyżej przez dwie kadencje.

Ile lat trzeba mieć, żeby zostać posłem, senatorem, radnym, wójtem lub posłem do PE?

Poseł na Sejm i poseł do Parlamentu Europejskiego: 21 lat. Senator: 30 lat. Radny: 18 lat. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta: 25 lat.

Ile lat trzeba mieć, żeby kandydować do Senatu?

30 lat. To najwyższy próg spośród urzędów parlamentarnych. Do Sejmu wystarczy 21 lat.

Czy 16-latek może głosować w Polsce?

Nie. Wiek wyborczy to 18 lat we wszystkich wyborach, także samorządowych. Twierdzenie, że 16- lub 15-latkowie głosują już w wyborach lokalnych, jest nieprawdziwe.

Czy Polska obniży wiek wyborczy do 16 lat?

Na razie nie ma na to zgody politycznej. Obniżenie wymaga zmiany Konstytucji, czyli większości dwóch trzecich w Sejmie i bezwzględnej w Senacie. Wyjątkiem jest wiek wyborczy do Parlamentu Europejskiego, zapisany w Kodeksie wyborczym, który dałoby się obniżyć zwykłą ustawą. Stan na 2026 rok: nic się nie zmieniło.

Czy bierne prawo wyborcze do Trybunału Konstytucyjnego zależy od wieku?

Nie, bo sędziów Trybunału Konstytucyjnego nie wybiera się w wyborach. Wybiera ich Sejm. To inna procedura niż bierne prawo wyborcze, które dotyczy kandydowania w wyborach powszechnych.

Od kiedy w Polsce głosuje się od 18 lat?

Od 1952 roku. Wcześniej, w II Rzeczypospolitej, czynne prawo wyborcze przysługiwało od 21 lat. Konstytucja PRL obniżyła ten próg do 18 lat (Art. 81), a obowiązująca Konstytucja z 1997 roku go potwierdziła.

Jak często odbywają się wybory i kiedy następne?

Różne wybory mają różne kadencje, więc głosujemy mniej więcej co rok lub dwa. Najbliższe wybory ogólnokrajowe to wybory do Sejmu i Senatu jesienią 2027 roku. W 2026 roku nie ma żadnych wyborów ogólnokrajowych.

Czy głosowanie w Polsce jest obowiązkowe?

Nie. Udział w wyborach jest dobrowolny. Frekwencja nie ma wpływu na ważność wyborów.

Czy mogę kandydować na wójta, jeśli nie mieszkam w tej gminie?

Tak. Wójt, burmistrz i prezydent miasta nie musi mieszkać w gminie, którą chce prowadzić. Wymóg stałego zamieszkania dotyczy tylko radnych. Trzeba mieć ukończone 25 lat i obywatelstwo polskie.